Technology : આજના સમયમાં મોબાઇલ આપણા જીવનનો અભિન્ન ભાગ બની ( Technology ) ગયો છે. દરેક ઘરમાં મોબાઇલ હોય છે અને તેના માટે ચાર્જર પણ હોય છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી સોશિયલ મીડિયા ( Social media ) પર એક દાવો વાયરલ થઈ રહ્યો છે કે જો તમે મોબાઇલ ચાર્જરને પ્લગમાં રાખો અને તેમાં મોબાઇલ ન પણ જોડો, તો પણ વીજળીનો વપરાશ થાય છે. અનેક લોકો ( Technology ) આ દાવા અંગે આશ્ચર્યમાં છે – શું ખરેખર ચાર્જર ( Charger ) આપમેળે વીજળી ખંખેરી નાખે છે? શું આ ખોટી માહિતી છે કે પછી છે કોઈ વૈજ્ઞાનિક સત્ય?
દાવો: મોબાઇલ ન જોડ્યો હોય તો પણ ચાર્જર વીજળી વાપરે છે!
હા, આ દાવામાં એક હદ સુધી સત્ય છુપાયેલું છે. તકલીફ એ છે કે અમે ઘણી વાર એવી વસ્તુઓ અવગણીએ છીએ જે ઓછામાં ઓછું લાગે છે પણ લાંબા ગાળે મોટો ( Technology ) ખચરો ઉભો કરે છે. વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો અને એનર્જી વિભાગોના ડેટા અનુસાર, જો ચાર્જર પ્લગમાં લગાવેલો હોય અને મોબાઇલ કનેક્ટેડ ( Connected ) ન હોય, તો પણ તે થોડી માત્રામાં વીજળી ખેંચે છે.
https://youtube.com/shorts/-QK3BJqkB1A?feature=share
https://dailynewsstock.in/vastu-tips-ant-domestic-food-infectious-toxic/
આ પરિબળને “વેમ્પાયર પાવર” અથવા “સ્ટેન્ડબાય પાવર” કહેવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ થયો કે એવું ઉપકરણ જે ઉપયોગમાં ન હોય છતાં પણ વીજળી લે છે. સામાન્ય ( Technology ) રીતે એક સામાન્ય મોબાઇલ ચાર્જર, જ્યારે તેમાં ફોન જોડાયેલો ન હોય, ત્યારે પણ આશરે 0.1 થી 0.5 વોટ સુધી વીજળી ( Electricity ) વાપરે છે. જો એક માસ સુધી આવું ચાલુ રહે તો અંદાજે 1 થી 2 યુનિટ વીજળીનો ખર્ચ થઈ શકે છે.
Technology : આજના સમયમાં મોબાઇલ આપણા જીવનનો અભિન્ન ભાગ બની ગયો છે. દરેક ઘરમાં મોબાઇલ હોય છે અને તેના માટે ચાર્જર પણ હોય છે.
વૈજ્ઞાનિક અને એનર્જી વિશ્લેષણ શું કહે છે?
યુ.એસ. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એનર્જી અનુસાર, એવાં ઉપકરણો કે જે “સ્ટેન્ડબાય મોડ”માં ( Standby mode ) રહે છે – જેમ કે ટીવી, ઓવન્સ, લેપટોપ ચાર્જર્સ અને મોબાઇલ ચાર્જર્સ – ઘરનાં કુલ ( Technology ) વીજળી બિલમાં આશરે 5-10% સુધી યોગદાન આપી શકે છે. જો ઘરમાં એક નહીં પણ ઘણા ચાર્જર્સ, ટીવી બોક્સ, એલઇડી લાઇટ્સ વગેરે સતત પ્લગમાં લાગેલી હોય તો મહિને મોટા બિલની સાથે મોટા પાવર વેસ્ટેજની ( Power wastage ) શક્યતા રહે છે.
એનર્જી બચાવવી કેમ જરૂરી છે?
અવગણનીય વીજળીનો વપરાશ માત્ર ખિસ્સા પર જ નહીં, પણ પર્યાવરણ પર પણ અસર કરે છે. વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે મોટા પ્રમાણમાં કોલસો, ડીઝલ અથવા અન્ય પરંપરાગત ( Technology ) સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ થાય છે. તેથી વીજળીનો અવ્યવસ્થિત વપરાશ કાર્બન ઉત્સર્જન વધારવાની સાથે ધરતીના તાપમાનમાં વધારો કરી શકે છે.
તેથી જો આપણે નાના સ્ટેપ્સ લઈએ – જેમ કે વપરાશ પછી ચાર્જર અનપ્લગ કરી દેવું – તો એ પણ ઊંડા સ્તરે પર્યાવરણની રક્ષા માટે મદદરૂપ થઈ શકે છે.
મોટા ચાર્જર અને સ્માર્ટ ડિવાઇસિસની અસર વધુ હોય છે
મોટા ચાર્જર્સ જેમ કે લેપટોપ, ટેબલેટ કે સ્માર્ટ સ્પીકર્સ માટેના ચાર્જર્સ મોટું પાવર કોન્સ્યુમ ( Consume ) કરે છે. એવા ઉપકરણો પણ ઘણી વખત પ્લગમાં જ રહે છે અને તેમાથી સતત પાવર ખેંચાતો ( Technology ) રહે છે. આવી સ્થિતિમાં પાવર વેસ્ટેજ અને વિજ બિલ બંનેમાં વધારો નોંધાય છે.
શું કરવું જોઈએ? – સરળ અને અસરકારક પગલાં
- યુઝ કર્યા પછી ચાર્જર અનપ્લગ કરો – આપમેળે ટાઈમર નહીં હોય તો ચાર્જિંગ પછાત તરત પ્લગ બહાર કાઢી નાખો.
- મલ્ટી-સ્વીચ સાથે સ્માર્ટ પ્લગ ઉપયોગ કરો – કેટલીક નવી ટેક્નોલોજી સાથેના પ્લગ્સ આવે છે જે સમયમર્યાદા પછી આપમેળે બંધ થઈ જાય છે.
- ઘરની ઉર્જા ચેક કરો – વીજળીનું બિલ નિયમિત રીતે ચેક કરો અને ઘરનું એનર્જી ઓડિટ પણ કરાવો જેથી તમે સમજી શકો કે સૌથી વધુ પાવર કયાં વેસ્ટ થાય છે.
- એનર્જી-એફિશિએન્ટ ઉપકરણો પસંદ કરો – બજારમાં હવે એવા ચાર્જર્સ ઉપલબ્ધ છે જે સ્ટેન્ડબાય પાવર ઓછું વાપરે છે. આવા ઉપકરણો પસંદ કરવાથી લાંબા ગાળે બચત થાય છે.
અંતિમ નિર્ણય – શું આ દાવો સાચો છે કે ખોટો?
આ દાવો સાચો છે, પણ થોડો સાગર છે. હા, ચાર્જર પ્લગમાં જોડેલો હોય અને ફોન જોડાયેલો ન હોય તો પણ તે થોડી માત્રામાં વીજળીનો વપરાશ કરે છે. પરંતુ આ વપરાશ ખૂબ ( Technology ) જ નાની માત્રામાં હોય છે. છતાં પણ, જો એવા અનેક ઉપકરણો ઘરમાં પ્લગમાં રહે છે, તો કુલ મળીને એટલી વીજળી વેડફાઈ શકે છે કે જે ઘરના માસિક વીજ બિલમાં મોટો ભાગ ભરી શકે છે.
તેથી, આ એક જાગૃતિ લાવતો દાવો છે – અમે સામાન્ય રીતે જે અવગણીએ છીએ તે વસ્તુ ખરેખર ગણતરીમાં લઈએ તો સમજાય છે કે નાની બચત પણ લાંબા ( Technology ) ગાળે મોટું ફળ આપે છે.
છેલ્લું વિચારવિમર્શ:
અમે મોટેભાગે એવું માનીએ છીએ કે “અરે બસ થોડી વીજળી જ જાય છે”, પણ એવા હજારો ચાર્જર્સ અને ડિવાઇસીસ દરેક ઘરમાં હોય શકે છે. જો દરેક ઘરોમાં એ જ દૃષ્ટિકોણ ( Technology ) રહેશે તો દેશના લાખો યુનિટ વીજળીની બરબાદી થશે. તો ચાલો આજે નક્કી કરીએ – જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં વીજળી બચાવીએ, પ્લગ અનપ્લગ કરીએ અને ભવિષ્ય માટે એક Every Drop Counts જેવી જ Every Watt Counts અભિયાનનો ભાગ બનીએ!
