Mock Drill : ભારતના ( India ) ઇતિહાસમાં 1971 પછી પહેલીવાર, 7 મેના રોજ દેશભરના 244 જિલ્લાઓમાં નાગરિક સંરક્ષણ માટે “વોર મોક ડ્રીલ” ( War Mock Drill )યોજાશે. આ ડ્રિલની શરૂઆત કોઈ સામાન્ય કવાયત નથી, પરંતુ દેશમાં આવનાર સંભવિત કટોકટી જેવી પરિસ્થિતિઓ માટે વહીવટીતંત્ર અને નાગરિકોની તૈયારી તપાસવા માટેનું એક મોટું અને વ્યાપક સ્તરનું આયોજન છે. દિલ્હી સ્થિત ગૃહ મંત્રાલયે ( Home Ministry ) આ ડ્રિલ ( Mock Drill ) માટે અત્યંત ઊંચા સ્તરે બેઠક બોલાવી હતી, જેમાં દેશના દરેક રાજ્યના મુખ્ય સચિવો, નાગરિક સંરક્ષણ અધિકારીઓ અને સુરક્ષા એજન્સીઓના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો.
https://dailynewsstock.in/mudra-loan-goverment-pmmy-adharcard/
કોણે બોલાવી બેઠક અને શે માટે?
Mock Drill : દિલ્હી સ્થિત નોર્થ બ્લોક ખાતે ગૃહ સચિવ ગોવિંદ મોહનની અધ્યક્ષતામાં બેઠક મળી હતી. આ બેઠકનું મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 7 મેના રોજ યોજાનારી વોર ડ્રિલ માટે તૈયારીઓનું સમીક્ષણ અને સંકલન સુનિશ્ચિત કરવાનું હતું. રાજ્યના વરિષ્ઠ અધિકારીઓને સ્પષ્ટ સૂચનાઓ આપી દેવામાં આવી છે કે ડ્રિલ દરમિયાન સંભવિત પરિસ્થિતિઓમાં કોના શું ભૂમિકા હશે અને કેવી રીતે વહીવટીતંત્ર અને નાગરિકો વચ્ચે સંકલન સાધાશે તે પહેલેથી નક્કી કરવામાં આવે.
ડ્રિલનો ઉદ્દેશ્ય શું છે?
Mock Drill : આ ડ્રિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે જનતા અને વહીવટી તંત્રને હવાઈ હુમલા, અચાનક યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિ કે પ્રાકૃતિક આપત્તિ જેવી ઘટનાઓમાં તરત પ્રતિસાદ આપવા માટે તૈયાર કરવું. ખાસ કરીને અગાઉના સમયમાં આવી પરિસ્થિતિઓમાં લોકોમાં ભય અને અવ્યવસ્થા જોવા મળી હતી. માટે, સરકાર ઇચ્છે છે કે આવનારા સમયમાં જો કદી પણ આવી પરિસ્થિતિ સર્જાય તો દરેક વ્યક્તિ જાણતી હોય કે તેને શું કરવું છે.
મોક ડ્રિલમાં શું થશે?
Mock Drill : મોક ડ્રિલ દરમિયાન લોકોના ઘરોમાં, સ્કૂલો, હોસ્પિટલો, જાહેર સ્થળો અને ઓફિસોમાં “બ્લેકઆઉટ” અને “સાયરન” જેવી પરિસ્થિતિઓ સર્જાશે. લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડવામાં આવશે. લોકોમાંથી કઈ રીતે અફવાઓ નહીં ફેલાય, કેવી રીતે બાળ, વૃદ્ધ અને અપંગ લોકોને બચાવાય – તે અંગે ખાસ તાલીમ આપવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત, આગ લાગવાની સ્થિતિ કે કેમીકલ લીકેજ જેવી પરિસ્થિતિમાં પણ કઈ પ્રકારની કાર્યવાહીની જરૂર પડશે તે પણ પ્રેક્ટિકલ કવાયત તરીકે કરવામાં આવશે. સ્થાનિક પોલીસ, ફાયર વિભાગ, એમ્બ્યુલન્સ, એનડીઆરએફ ટીમો, સિવિલ ડિફેન્સ ટીમો અને સ્વયંસેવકોને પણ આ ડ્રિલમાં સામેલ કરવામાં આવશે.
કેમ આવી ડ્રિલનું આયોજન કરાયું?
Mock Drill : 22 એપ્રિલે જમ્મુ-કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકી હુમલા પછી ભારતે પાકિસ્તાન સામે યોદ્ધા સ્તરે તૈયારી શરૂ કરી છે. સૂત્રો મુજબ, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ત્રીણે સેનાના વડાઓ સાથે સતત બેઠક કરીને તૈયારીઓનું મૂલ્યાંકન કર્યું છે. વડાપ્રધાનનું માનવું છે કે દુશ્મનને “મજબૂત સંદેશ” આપવો આવશ્યક છે અને આવી ડ્રિલ એક સંકેતરૂપ છે કે ભારત કોઈ પણ પ્રકારની પરિસ્થિતિ માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.
કેટલા જિલ્લાઓનો સમાવેશ થયો છે?
Mock Drill : આ ડ્રિલ 2010માં જાહેર કરાયેલા 244 નાગરિક સંરક્ષણ જિલ્લાઓમાં યોજાશે. આ જિલ્લાઓને ત્રણ કેટેગરીમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. કેટેગરી-1માં એવા મહત્વના શહેરો છે જ્યાં આણ્વિક કેન્દ્રો કે મોટા ઔદ્યોગિક વિસ્તાર છે. જેમાં નવી દિલ્હી, મુંબઈ, સુરત, વડોદરા, કોટા, રાવતભટ્ટા, ચેન્નઈ, કલ્પક્કમ જેવા સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે.
નાગરિકોની ભૂમિકા શું હશે?
નાગરિકોની ભૂમિકા સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. લોકોને તાલીમ આપવામાં આવશે કે હુમલા સમયે છુપાવું ક્યાં, કેવી રીતે અંધારું કરવું, ઇમરજન્સી કીટ કેવી હોવી જોઈએ, અને પેનિક કે અફવાઓથી કેવી રીતે બચવું. સ્કૂલો અને કોલેજોમાં પણ વિદ્યાર્થીઓ માટે સ્પેશિયલ સત્રો યોજાશે.
1971ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ બાદ નાગરિક સંરક્ષણ બાબતે દેશવ્યાપી કવાયત અત્યંત દુર્લભ બની ગઈ હતી. પરંતુ હાલના સમયમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સપાટીએ વધતા તણાવ, દેશના અંદર અને બહાર આતંકવાદી ગતિવિધિઓના જોખમ, તેમજ ટેકનોલોજી આધારીત યુદ્ધોની શક્યતાઓને ધ્યાનમાં લેતા સરકારએ નિર્ણય લીધો છે કે નાગરિકો પણ તદ્દન સજ્જ હોવા જોઈએ.
કોના માટે સૌથી વધારે મહત્વપૂર્ણ છે આ ડ્રિલ?
Mock Drill : આ ડ્રિલ ખાસ કરીને એમેટ્યુર નાગરિકો માટે છે – જેમને કટોકટીના સમયમાં શું કરવું તેની જાણકાર નથી. જેમાં વૃદ્ધો, બાળકો, મહિલા, સ્કૂલના સ્ટાફ, હોસ્પિટલના કર્મચારી, મ્યુનિસિપલ વર્કર્સ, ટ્રાફિક પોલીસ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. ઉપરાંત, આ ડ્રિલ એવા વિસ્તારો માટે પણ ખાસ મહત્ત્વની છે જ્યાં ઉદ્યોગો, પરમાણુ કેન્દ્રો અથવા ભવિષ્યમાં સંભવિત હુમલાનો ટાર્ગેટ હોઈ શકે છે.
https://youtube.com/shorts/3usUSCrW_94
સરકારની ભાવિ યોજના શું છે?
આ ડ્રિલના પરિણામોનું વિશ્લેષણ કરીને સરકાર રાષ્ટ્રીય સ્તરે નાગરિક સંરક્ષણ નીતિમાં ફેરફાર કરે તેવી શક્યતા છે. દરેક શહેરમાં અલગ અલગ પ્લાન ઓફ એક્શન તૈયાર કરાશે. આવનારા સમયમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કવાયત નિયમિત બનવાની શકયતાઓ પણ છે.
શા માટે હવે જરૂરી બની મોક ડ્રિલ?
Mock Drill : વિશ્વની સ્થિતી ખૂબ જ અનિશ્ચિત છે. યુદ્ધ હવે માત્ર સરહદો પર નહિ, ડિજિટલ જગત, અવકાશ અને નાગરિક વિસ્તાર સુધી વિસ્તરી ગઈ છે. ભારતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાની સ્થિતિ મજબૂત રાખવી છે તો આવી કવાયત અનિવાર્ય બની ગઈ છે.
આજના સમયમાં જ્યારે દરેક દેશ પોતાની સુરક્ષા અને યુદ્ધ પ્રતિક્રિયાને વધારી રહ્યો છે, ત્યારે ભારત દ્વારા 7 મેના રોજ યોજાવાનારી નાગરિક સંરક્ષણ ડ્રિલ એક વ્યૂહાત્મક અને ઉપયોગી પગલું છે. માત્ર લશ્કરી તાકાત જ નહીં, નાગરિક સજાગતા પણ યુદ્ધ જીતવામાં મહત્વપૂર્ણ છે. આવી ડ્રિલો આપણા દેશને મુશ્કેલ સમયમાં વધુ સક્ષમ અને સજ્જ બનાવશે.
