kuwait : મધ્યપૂર્વના ખાડી દેશોમાંથી એક એવા કુવૈતમાં ( kuwait )રાજકીય તેમજ નાગરિક ( Citizen )હક સંબંધિત એક મોટો અને ગંભીર વિવાદ ઉભો થયો છે. અહીંની સરકાર ( Government ) દ્વારા રાતોરાત લીધેલા નિર્ણય અનુસાર હજારો લોકોની નાગરિકતા રદ કરવામાં આવી છે, જેમાંથી મોટાભાગે મહિલાઓ છે. આ નિર્ણય એટલો અચાનક અને આઘાતજનક રહ્યો કે લોકો સવારે ઊઠ્યા ત્યારે તેમને તેમના બેંક ખાતા ફ્રીઝ થયેલા અને અન્ય સરકારી સુવિધાઓ બંધ થયેલી મળી.
kuwait : કુવૈતના હાલના અમીર શેખ મેશાલ અલ અહમદ અલ સબાહ, જેમણે ડિસેમ્બર 2023 માં રાજગાદ સંભાળ્યો હતો, તેઓએ મહત્ત્વપૂર્ણ બંધારણ સુધારાઓ અને રાજકીય પદ્ધતિમાં ફેરફારની શરૂઆત કરી હતી. તેમણે સંસદ વિસર્જિત કરીને કટોકટી ધારા હેઠળ અનેક નિર્ણયો લેવા લાગ્યા હતા. મે 2024માં તેમણે જાહેરમાં જણાવ્યું હતું કે દેશની લોકશાહી અને બંધારણમાં સુધારા લાવવાની જરૂર છે, અને આવા પરિવર્તનો “મૂલ નાગરિકોની ઓળખ અને અધિકાર” માટે જરૂરી છે.
https://dailynewsstock.in/mudra-loan-goverment-pmmy-adharcard/
શેખ મેશાલના સંકેતો મુજબ હવે કુવૈતમાં ફક્ત તે જ લોકોને નાગરિક માનવામાં આવશે જેમનું કુવૈતી નાગરિકો સાથે લોહીનો સંબંધ હશે. એટલે કે લગ્ન, સિદ્ધિ કે અન્ય આધાર પર આપવામાં આવેલી નાગરિકતા હવે માન્ય નહીં ગણવામાં આવે. તેના કારણે અત્યારસુધીમાં લગભગ 37,000 લોકો નાગરિકતા ગુમાવી ચૂક્યા છે – જેમાંથી લગભગ 26,000 મહિલાઓ છે. મોટા ભાગે મહિલાઓએ કુવૈતી પુરુષો સાથે લગ્ન કર્યા બાદ નાગરિકતા મેળવી હતી, જેને હવે અમાન્ય કરાઈ રહી છે.
kuwait : મધ્યપૂર્વના ખાડી દેશોમાંથી એક એવા કુવૈતમાં રાજકીય તેમજ નાગરિક હક સંબંધિત એક મોટો અને ગંભીર વિવાદ ઉભો થયો છે.
લામા, એક જોર્ડનથી આવેલા મહિલા નાગરિકે જ્યારે કુવૈત શહેરમાં ક્રેડિટ કાર્ડથી ચૂકવણી કરવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે તેની પેમેન્ટ નિષ્ફળ ગઈ. તપાસ કરતાં ખબર પડી કે તેમનું બેંક ખાતું બંધ કરી દેવાયું છે અને વધુ પુછપરછમાં બહાર આવ્યું કે તેમની નાગરિકતા રદ કરી દેવાઈ છે. લામા જેવી અનેક મહિલાઓ હવે વિમૂખ અને અનિશ્ચિત ભવિષ્ય સાથે ઝઝૂમી રહી છે.
kuwait : કુવૈત એક સમયમાં મધ્યપૂર્વના સૌથી સ્થિર અને સામાજિક રીતે આગળ રહેલા દેશોમાં ગણાતો. પરંતુ છેલ્લાં કેટલાક વર્ષોથી ત્યાં શાસન પદ્ધતિમાં સતત ઊથલપાથલ જોવા મળી છે. નવા અમીરે જ્યારે નાગરિકતાની સમીક્ષા શરૂ કરી, ત્યારે એવું જણાયું કે દેશમાં લગભગ 50 લાખ લોકો રહે છે, પરંતુ એમાથી માત્ર 15 લાખ લોકો ‘મૂળ કુવૈતી’ તરીકે માન્ય છે. અમીરે જાહેર કર્યું કે હવે દેશના તમામ હક્કો અને સુવિધાઓ ફક્ત આ મૂળ નાગરિકોને જ મળશે.
આ નિર્ણયના પગલે જે લોકોની નાગરિકતા રદ થઈ છે તેમાં નીચેના વર્ગનો સમાવેશ થાય છે:
- મહિલાઓ જેણે કુવૈતી પુરુષો સાથે લગ્ન કર્યા હતા
- જે લોકો બેવડી નાગરિકતા ધરાવતા હતા
- સિદ્ધિ કે વિશેષ યોગદાન આધારે નાગરિકતા મેળવનારાઓ
- અન્ય અરબી દેશોમાંથી આવેલા લોકો જેમને ક્યારેક રાજકીય આશ્રય કે સમાન કારણસર નાગરિકતા અપાઈ હતી
આ યાદીમાં બે જાણીતી હસ્તીઓનું નામ પણ સામેલ છે – પોપ ગાયક નવલ અને અભિનેતા દાઉદ હુસૈન, જેમને એક સમયના ફૈસલાથી નાગરિકતા અપાઈ હતી.
kuwait : 1987 પછી દેશની નીતિ અનુસાર, કોઈ પણ મહિલાને તેના પતિના આધારે નાગરિકતા અપાઈ રહી હતી, પરંતુ હવે સરકારે તેનું સમીક્ષણ શરૂ કર્યું છે. ડેટા અનુસાર, 1992 થી 2020 દરમિયાન 38,505 મહિલાઓએ લગ્નના આધારે નાગરિકતા મેળવી હતી. હાલમાં આ તમામ કેસોની સમીક્ષા થઈ રહી છે અને મોટા ભાગે નાગરિકતા રદ થઈ રહી છે.
કુવૈત પહેલેથી જ એવા દેશ તરીકે ઓળખાય છે જ્યાં ઘણા લોકો ‘બિડૂન’ તરીકે ઓળખાય છે – જેમની પાસે નાગરિકતા નથી. 1961માં બ્રિટિશ રક્ષણમાંથી બહાર આવ્યા પછી પણ અંદાજે 1 લાખ જેટલા લોકો નાગરિકતા વગર રહી ગયા હતા. આવા લોકો ન તો સરકારી નોકરીમાં જઈ શકે છે, ન તો પાંત્રા શિક્ષણ મેળવી શકે છે અને ન તો કોઇ વસવાટની મંજૂરી માટે હકદાર હોય છે. હવે આ સંજોગોમાં વધુ લોકો ઉમેરાઈ રહ્યા છે.
kuwait : આ નિર્ણયને લઈ આંતરરાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર સંગઠનો અને પશ્ચિમી દેશોમાં ચિંતા વ્યાપી છે. યુએનએચસીઆર અને અમનેસ્ટી ઈન્ટરનેશનલ જેવા સંગઠનોએ કહ્યું છે કે “આ પગલાં સ્ત્રીઓ અને વસવાટ કરનારાઓના મૂળભૂત હક વિરુદ્ધ છે અને તેને વૈશ્વિક ધોરણે પડકાર આપવામાં આવવો જોઈએ.”
યુનાઇટેડ નેશન્સના અધિકારીઓએ પણ કહ્યું કે આ નિર્ણય દેશની આંતરિક શાંતિ અને સામાજિક સમરસતા માટે જોખમી બની શકે છે. સ્ત્રીઓ માટે તેમનું ઘર અને ઓળખ અચાનક છીનવાઈ જાય તેવું છે.
https://youtube.com/shorts/WlACvGQLwBg
હવે મહત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે:
- આ નાગરિકતા રદ થયેલા લોકોને શું કોઇ કાનૂની રાહત મળશે?
- શું તેઓ ફરીથી અરજી કરી શકે છે?
- શું આ નીતિ બધાં માટે સમાન લાગુ કરવામાં આવશે કે એમાં પણ છૂટછાટ રહેશે?
હજુ સુધી સરકાર તરફથી સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું નથી કે નાગરિકતા ગુમાવનારા લોકોનું શું થશે. ઘણા લોકોનો વિઝા પણ સમાપ્ત થઇ ગયો છે, જેથી તેઓ હવે દેશ છોડવામાં મજબૂર છે.
kuwait : આ પગલાંમાંથી સ્પષ્ટ થાય છે કે કુવૈત હવે આંતરિક રીતે પોતાની ઓળખશક્તિ પુનઃનિર્માણ કરવા માંગે છે. પરંતુ તેનું અમલ કરવાનું રીતશીલ ન હોવું, એ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માનવાધિકાર અને સ્ત્રી સશક્તિકરણ સામે મોટો પડકાર ઉભો કરી રહ્યું છે. કુવૈતમાં લેવાયેલો આ અચાનક નિર્ણય માત્ર રાજકીય નથી, તે લોકોના જીવન, ઓળખ અને ભવિષ્ય સાથે જોડાયેલો છે. મહિલા નાગરિકોની ઓળખ અને તેમની સુરક્ષા માટે આ નિર્ણય સંવેદનશીલ દિશામાં વિચારવાનું કારણ બની રહ્યો છે.
