EPFO : આજના સમયમાં રોજગાર કરતો દરેક વ્યક્તિ તેના ભવિષ્ય માટે કેવળ કમાણી નથી કરતા, પરંતુ ભવિષ્યમાં આરામદાયક જીવન માટે રોકાણ પણ કરે છે. સરકારની વિવિધ નિવૃત્તિ યોજના પૈકી EPFO (Employees’ Provident Fund Organisation) ની યોજના સૌથી લોકપ્રિય છે. EPFO હેઠળ કર્મચારીઓને EPF (Employees’ Provident Fund) અને EPS (Employees’ Pension Scheme) બંનેનો લાભ મળે છે. પરંતુ બહુવિધ વખત લોકો આગળ જઈને EPF તો ઉપાડી લે છે, પરંતુ EPS અંગે અવગણના કરે છે કે EPSમાંથી પેન્શન મળશે કે નહીં?
આ સવાલ ઘણા કર્મચારીઓ અને પીએફ ખાતાધારકો માટે મહત્વનો છે. ખાસ કરીને જેમણે પીએફની રકમ નિવૃત્તિ પહેલા જ ઉપાડી લીધી હોય તેમને એ શંકા રહે છે કે હવે પેન્શન મળશે કે નહીં? EPSનું ભવિષ્ય શું છે? આ લેખમાં આપણે EPS સાથે જોડાયેલા તમામ નિયમો અને હકની વિસ્તૃત ચર્ચા કરીશું.
https://dailynewsstock.in/mudra-loan-goverment-pmmy-adharcard/
EPS અને EPF શું છે? સમજો મૌલિક તફાવત
EPFO હેઠળ, નોકરી કરનાર દરેક કર્મચારીના પગારમાંથી કેટલાક ટકા PF કપાય છે. આ પૈકીના એક હિસ્સા (12%) માંથી 8.33% EPSમાં જાય છે. EPS એટલે કે Employees’ Pension Scheme – જેનો હેતુ છે કર્મચારીને નિવૃત્તિ પછી નક્કી પેન્શન આપવા.
EPF (Provident Fund):
- બચત પર વ્યાજ મળે છે
- રકમ ગમે ત્યારે નિયમો મુજબ ઉપાડી શકાય
- નોકરી બદલવામાં ટ્રાન્સફર થાય
EPS (Pension Scheme):
- વ્યાજ મળતું નથી
- દર મહિને નક્કી પેન્શન
- નિવૃત્તિ પછી કે નિશ્ચિત હાલતમાં જ લાભ મળે
PF ઉપાડ્યા બાદ EPSનું શું?
બહુવિધ લોકો પીએફના પૈસા ઉપાડી લે છે, પરંતુ EPS પર શું અસર થાય છે તે સમજતા નથી. EPSનું ભવિષ્ય સંપૂર્ણપણે તમારી નોકરીની અવધિ પર આધાર રાખે છે.
નોકરી 10 વર્ષથી ઓછી છે?
EPFO : જો કર્મચારીના EPFO ખાતામાં 10 વર્ષથી ઓછી અવધિનું યોગદાન છે, તો તે વ્યક્તિ EPSની રકમ ઉપાડી શકે છે. EPSના કાયમ પેન્શન માટે “10 વર્ષ”નું યોગદાન ફરજિયાત છે.
- આવી સ્થિતિમાં તમારે Form 10C ભરવું પડે છે
- EPS રકમ એક સાથે મળી શકે છે
- પેન્શન નથી મળતું – કારણકે પાત્રતા પુરી થતી નથી
નોકરી 10 વર્ષ કે તેથી વધુ?
જો કર્મચારીનું યોગદાન 10 વર્ષ કે તેથી વધુ સમય સુધી ચાલુ રહ્યું હોય તો EPSના પૈસા ઉપાડી શકાય નહીં. જોકે, આ પેંશન યોજના ચાલુ રહે છે અને 58 વર્ષની ઉંમરે તેના આધારે દર મહિને પેન્શન મળતી રહે છે.
મહત્વપૂર્ણ ફોર્મ્સ:
- Form 10C – EPS રકમ ઉપાડવા માટે (10 વર્ષથી ઓછી નોકરીના કિસ્સામાં)
- Form 10D – પેન્શન શરૂ કરવા માટે (10 વર્ષ કે તેથી વધુ યોગદાન અને નિવૃત્તિ બાદ)
પીએફ ઉપાડ્યા પછી પણ EPS પેન્શન મળશે?
EPFO : હા. જો તમારું પીએફ ખાતું બંધ થયું હોય કે પીએફની રકમ ઉપાડી લીધી હોય, અને તમારું EPS યોગદાન 10 વર્ષ કે તેથી વધુ હતું, તો તમારું EPS પેન્શનનો હક યથાવત રહેશે.
- પેન્શન માટે 58 વર્ષની ઉંમર પછી તમે Form 10D ભરી શકશો
- પેન્શન માસિક ચૂકવાશે
- જો તમને અસ્થાયી રીતે નોકરી છોડી દેવી પડી હોય, તો પણ EPS યથાવત રહેશે
EPS પેન્શન નહીં મળે તેવી પરિસ્થિતિઓ:
- નોકરી 6 મહિના કે તેથી ઓછી
- 10 વર્ષથી ઓછી નોકરી અને Form 10C ન ભર્યું હોય
- અધૂરી કે ખોટી માહિતી આપી હોય
- EPSમાંથી રકમ એકવાર ઉપાડી લીધા બાદ ફરીથી ક્લેમ કરવાનો પ્રયાસ
આવા કિસ્સામાં EPS રકમ જપ્ત થઈ શકે છે અથવા ક્લેમ રદ થઈ શકે છે.
EPS હેઠળ કેટલું પેન્શન મળે?
સરકારના નિયમો મુજબ EPS હેઠળ લઘુતમ પેન્શન ₹1,000 છે. હાલમાં EPS પેન્શન વધારીને ₹3,000 કરવા અંગે સરકાર વિચારવિમર્શ કરી રહી છે.
વિવિધ પરિબળો EPS પેન્શન પર અસર કરે છે:
- કુલ EPSમાં યોગદાનની અવધિ
- છેલ્લાં 60 મહિનાનું સરેરાશ પગાર
- પેન્શન કૅલ્ક્યુલેશન ફોર્મ્યુલા:
માસિક પેન્શન = (EPS સેવાસાળી વર્ષો × સરેરાશ પગાર) / 70
પેન્શન માટે ની શરતો:
- 58 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ થવી જરૂરી
- 10 વર્ષ EPS યોગદાન ફરજિયાત
- વિશિષ્ટ કિસ્સામાં, 50 વર્ષની ઉંમરે પણ “અર્ગલી રિટાયરમેન્ટ પેન્શન” મળી શકે છે, પણ તેમાં રકમ ઘટાડાય છે
- નામનિષ્ઠા – કર્મચારીના અવસાન પછી પતિ/પત્ની અને બાળકોને પેન્શન મળે છે
https://youtube.com/shorts/Gaod4tcgEJQ
EPFOની વેબસાઈટ અથવા નજીકના EPFO ઓફિસમાં તમારું EPS સ્ટેટસ તપાસી શકાય છે. યુએન (UAN) નંબરથી ઓનલાઇન EPS ટ્રેકિંગ, ક્લેમ સ્ટેટસ અને પેન્શન અરજી કરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે.
2024-25ના બજેટમાં EPS પેન્શન વધારવાની સંભાવનાઓ દર્શાવવામાં આવી છે. EPFO તરફથી પેન્શન રીવ્યૂ માટે નવી કમિટીઓ પણ રચવામાં આવી છે. મહત્વનું છે કે સરકાર સમાજના નબળા વર્ગને શ્રેષ્ઠ નિવૃત્તિ સુરક્ષા આપવાના દ્રષ્ટિકોણથી EPS પેન્શન સુધારવા તત્પર છે.
પીએફ ઉપાડી લીધા પછી પણ EPS ખતમ થતું નથી. જો કર્મચારીએ 10 વર્ષ કે તેથી વધુ સમય EPS યોગદાન આપ્યું છે, તો તે વ્યક્તિ EPS પેન્શન માટે સંપૂર્ણ રીતે હકદાર રહે છે. નિવૃત્તિ બાદ માત્ર Form 10D ભરવાથી પેન્શન શરૂ થઈ શકે છે. EPS એક જીવંત પેન્શન યોજના છે, જે લાંગટર્મ નોકરીદારો માટે ભવિષ્યમાં આર્થિક સહારો બની શકે છે.
